ส่องทฤษฎี ซิกมันด์ ฟรอยด์ ปูทางพัฒนาการวัยเยาว์

คุณพ่อคุณแม่ยุคใหม่ทราบหรือไม่ว่า รากฐานพฤติกรรมและบุคลิกภาพของลูกน้อยนั้น ถูกกำหนดขึ้นตั้งแต่ช่วง 5 ปีแรกของชีวิต ตามแนวคิดของ ซิกมันด์ ฟรอยด์ บิดาแห่งจิตวิทยาผู้ทรงอิทธิพลระดับโลก ซึ่งแบ่งพัฒนาการของมนุษย์ออกเป็น 5 ขั้น แต่สำหรับเด็กเล็กนั้นมี 3 ขั้นตอนสำคัญที่ถือเป็นจุดชี้วัดว่าลูกจะเติบโตมาเป็นผู้ใหญ่ที่มีบุคลิกภาพแบบใด โดยแต่ละช่วงวัยมีจุดที่ต้องใส่ใจแตกต่างกันดังนี้

ในช่วงแรกวัย 0 ถึง 18 เดือน หรือที่เรียกว่าขั้นปาก เด็กจะใช้ปากเป็นศูนย์กลางในการสำรวจโลกผ่านการดูด อม หรือกัดเคี้ยว หากพ่อแม่ตอบสนองความต้องการในช่วงนี้อย่างเหมาะสม จะช่วยให้ลูกเติบโตมาเป็นคนที่มีวุฒิภาวะในการพูดจาและการใช้ภาษาที่ดี แต่หากผ่านช่วงนี้ไปอย่างไม่เหมาะสม เช่น การหักดิบเลิกนมแม่เร็วเกินไป หรือการห้ามลูกนำของเข้าปากอย่างรุนแรง อาจส่งผลให้เมื่อโตขึ้นลูกอาจมีนิสัยชอบดูดนิ้ว พูดจาประชดประชัน นินทาว่าร้าย หรือมีแนวโน้มไปพึ่งพาสิ่งเสพติดได้

ช่วงอายุ 18 เดือน ถึง 3 ขวบ หรือขั้นทวารหนัก เป็นช่วงที่เด็กเริ่มเรียนรู้เรื่องการขับถ่ายและการฝึกระเบียบวินัย พ่อแม่ควรให้ความสำคัญกับการค่อยๆ สอนอย่างละมุนละมุน ไม่ควรบังคับหรือเข้มงวดจนเกินไป เพราะความกดดันจะสร้างปมในจิตใต้สำนึก หากเข้มงวดเกินไปอาจทำให้โตมาเป็นคนจู้จี้จุกจิก เจ้าระเบียบจนสุดโต่ง แต่หากปล่อยปละละเลยเกินไปก็อาจทำให้ลูกโตมาเป็นคนขาดระเบียบวินัยและไม่ยอมคนได้

ช่วงอายุ 3 ถึง 6 ขวบ หรือขั้นอวัยวะเพศ เป็นวัยที่เด็กเริ่มตั้งคำถามเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างเพศ จึงอาจมีการจับต้องหรือสำรวจอวัยวะเพศของตนเอง ซึ่งถือเป็นกระบวนการเรียนรู้ตามปกติ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติแต่อย่างใด สิ่งที่พ่อแม่ควรทำคือไม่ควรดุหรือห้ามอย่างรุนแรง แต่ควรใช้วิธีเบี่ยงเบนความสนใจด้วยความนุ่มนวล เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกเกิดความสงสัยจนหมกมุ่นกับเรื่องนี้มากเกินไปในอนาคต

การเข้าใจถึงพัฒนาการเหล่านี้จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่สามารถสร้างรากฐานที่ดีให้กับลูกน้อยได้อย่างถูกต้องและเหมาะสมที่สุด เพื่อให้เขาก้าวไปสู่การเป็นผู้ใหญ่ที่มีพฤติกรรมดีและมีบุคลิกภาพที่สมบูรณ์ตลอดไป